سنگ نوشته ها و آثار مورّخان شرقشناس، مويد اين حقيقت است كه در زمان داريوش كبير

به منظور جمع آوري آمار، تشكيلات منظمي وجود داشته است. اين تشكيلات با استفاده از

اطلاعات جمع آوري شده، دفاتر مالياتي و نظامي را تدوين كرده و بودجه مملكتي را براساس

آن تنظيم مي نمودند. ساسانيان نيز توجه ويژهاي به آمار داشتند؛ به طوري كه آنها امور

مالي، كشاورزي،صنعتي و بازرگاني خود را براساس آمارها و اطلاعاتي كه مأموران

سرشماري جمع آوري ميكردند، انجام ميدادند. جالب آنكه در زمان خسرو انوشيروان، براي

اخذ ماليات سرانه ضمن انجام سرشماري نفوس، سن افراد و ميزان ثروت آنها نيز تعيين ميشد. در شهريور 1295 بر 41 ماده براي ثبتاحوال، از تصويب هيأت وزيران وقت گذشت كه براساس آن ثبت احوال تهران در آذر ماه 1297 در وزارت داخله كشور تأسيس گرديد. اين مصوبه كه در آن، آييننامه و وظايف اداره آمار و مسؤول آن مشخص شده بود، از اول فروردين ماه 1304 به مرحله اجرا گذاشته شد.

وضعيت آمار و آمارگيري در كشور در سالهاي بعد نيز دچار تغييرات و دگرگونيهاي زيادي شد. در تيرماه 1334 اداره آمار و سرشماري از اداره كل آمار و ثبت احوال منتزع و عنوان

 آن به اداره كل آمار عمومي تغيير يافت. اين اداره از سال 1335 مبادرت به انجام اولين سرشماري عمومي نفوس كشور كرد. تأسيس مركز آمار ايران در پيريزي طرحهاي گوناگون اقتصادي، اجتماعي و عمراني دهه هاي چهل و پنجاه، لايحه تأسيس مركز آمار ايران به وسيله دولت تهيه و در تير ماه 1344 به تصويب مجلس رسيد. به موجب اين قانون، در شهريور 1344 اداره كل آمار عمومي از وزارت كشور منتزع و رسماً به نام "مركز آمار ايران" شناخته شد. اين مركز كه وابسته به سازمان برنامه و بودجه بود، مسؤول انجام سرشماريهاي عمومي و آمارگيريهاي نمونهاي در زمينه هاي اجتماعي و اقتصادي گرديد.

دومين سرشماري عمومي نفوس كه نسبت به سرشماري سال 1335 اطلاعات مربوط به مسكن خانوار به صورت گسترده تري در آن ملحوظ شده بود، طي 20 روز در 27 آبان 1345 به انجام رسيد. بعد از آن هر 10 سال يكبار، سرشماري عمومي نفوس و مسكن در كشور صورت گرفت. بدين ترتيب، سومين سرشماري عمومي نفوس و مسكن از هشتم تا 28 آبان ماه در 16 هزار حوزه محل سكونت خانوارهاي ساكن در نقاط شهري و روستايي و 600 حوزه1355 ويژه خانوارهاي غيرساكن (جمعيتهاي متحرك و ايلات و عشاير غيرساكن) با مشاركت بيش از30 هزار نفر از مسؤولان و مأموران سرشماري در سراسر كشور اجرا گرديد. حتي عمليات اجرايي چهارمين سرشماري عليرغم جنگ تحميلي عراق عليه ايران و محاصره اقتصادي و مشكلات ناشي از آنها به طور همزمان در تمام نقاط كشور و مشابه سرشماريهاي گذشته به روش دژور(DEJURE) از تاريخ 16 تا 30 مهر ماه 1365 با همكاري و مشاركت سازمان برنامه و بودجه، مراكز تربيت معلم كشور و ساير سازمانها و موسسات دولتي و نهادهاي انقلاب به انجام رسيد. با توجه به افزايش غيرقابل انتظار جمعيت كشور بين سالهاي 1355 تا1365 كه لزوم آگاهي از روند تغييرات جمعيت كشور را ضرورت ميبخشيد و همچنين با توجه به وجود جابهجاي يهاي عمده جمعيتي ناشي از جنگ تحميلي، كه چارچوبهاي آماري حاصل از سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1365 را دستخوش دگرگونيهاي بزرگ و غيرقابل اغماض كرده بود، نظام برنامهريزي و مركز آمار ايران را بر آن داشت تا در زماني كوتاهتر از فواصل قانوني 10 ساله براي انجام سرشماريهاي نفوس و مسكن، به انجام يك برنامه سرشماري ويژه از جمعيت كشور تحت عنوان "طرح آمارگيري جاري جمعيت" در سال1370 اقدام كند. نتايج اين سرشماري حاكي از تغييرات گوناگون در ساختار جمعيتي شهري و روستايي كشور بوده است. اما از سال 1373 و براي انجام سرشماري نفوس و مسكن سال 1375، مركز آمار مبادرت به تهيه برنامه زمانبندي فعاليتهاي مختلف سرشماري نمود و از تاريخ01/08/1373 با تشكيل ستاد سرشماري نفوس و مسكن كشور و ايجاد گروههاي تخصصي و فني همراه با كميتههاي كاري مختلف، مقدمات اجرايي كار را فراهم نمود. طرح سرشماري عمومي نفوس و مسكن 75 به فرمان رييس جمهوري از اول آبان 1375 به مدت 25 روز در سراسر كشور انجام شد.