تعاریف
آزمايش : Experiment
آزمايش عبارت از فرآيند گردآوري داده‌هاي مربوط به پديده‌اي است كه نتايج آن متفاوتند. هر علمي كه تصادف در آن دخالت داشته باشد، در اصطلاح تئوري احتمال، آزمايش تصادفي نام دارد. دقيقاً آزمايش تصادفي عبارت است از عملي كه تحت شرايطي ثابت و بر حسب موضوع مورد علاقه، هر بار كه تكرار مي‌شود، منجر به يكي از اعضاي مجموعة ناتهي گردد. مجموعة متشكل است از تمام نتيجه‌هايي كه تحت شرايط آزمايش و بر حسب موضوع مورد علاقه، قابل تصور است.
واحد آزمايشي(يا نمونه گيري) :
(Experimental Unit or Sampling)
هر اندازه يا هر اطلاع ثبت شده دربارة صفات كمي يا كيفي كه مي‌تواند به‌صورت كمي بيان شود، از منبع مجزايي به نام واحد نمونه‌گيري يا به‌عبارت ساده‌تر واحد، منشأ مي‌گيرد. اين‌گونه منابع، بسته به حيطة‌كار مي‌توانند درختان، حيوانات، مزارع، خانوارها يا عناصر ديگر باشند.
نمونه : Sample
نمونه بخشي از يك جامعة تحت بررسي است كه با روشي كه از پيش تعيين شده است انتخاب مي‌شود، به قسمي كه مي‌توان از اين بخش، استنباطهايي دربارة كل جامعه بدست آورد.
پارامتر و آماره :- Statistic Parameter
پارامتر يك ويژگي جامعه است در حالي كه آماره يك ويژگي نمونه است. براي مثال ميانگين جامعه يك پارامتر است. حال اگر از جامعه نمونه‌گيري كنيم و ميانگين نمونه را بدست آوريم. اين ميانگين يك آماره است.
توزيع نمونه‌اي : Sampling Distribution
توزيع احتمال آماره نمونه را اصطلاحاً توزيع نمونه‌گيري مي‌گويند. بنابراين توزيع نمونه‌گيري ميانگين توزيع احتمال ميانگينهاي كليه نمونه‌هاي تصادفي با حجم مشخصي است كه مي‌توان انتخاب كرد. توزيع نمونه‌گيري ميانگين را توزيع نيز مي‌نامند.
برآورد : Estimate برآورديابي: Estimation
برآوردگر : Estimator
به پروسه‌اي كه در آن از نتايج حاصل از نمونه براي برآورد پارامتري از جامعه يا نتيجه‌گيري در مورد ويژگي خاصي از جامعه استفاده مي‌شود، استنباط آماري گويند.
برآوردیابی و آزمون فرض دو روشی هستند که برای استنباط درمورد پارامترهای مجهول دو جمعیت به کار می روند.
برآوردهای کلاسیک (نقطه ای-فاصله ای)
الف: برآورد برآوردهای بیزی(نقطه ای-فاصله ای)
برآوردهای دنباله ای
ب: آزمون فرضهای آماری (کلاسیک-دنباله ای-بیزی)
آزمونهای ناپارامتری
در آزمونهای پارامتری مانند آزمون t-student فرضیه هایی در مورد توزیع جمعیت، مورد بررسی قرار می گیرند. هر چیزی درمورد توزیع جمعیت فرض می شود که معلوم است به جز یک یا دو پارامتر جمعیت. برای مثال، آزمونهای t-student بر اساس این فرضیه هستند که جمعیت(های) مورد بررسی در این آزمونها دارای توزیع نرمال هستند و هدف از انجام آزمون استنباطی است درمورد پارامترهای مجهول جمعیت (مانند میانگین جمعیت). در آزمونهای ناپارامتری توزیع جمعیت مورد مطالعه معلوم نیست. بنابراین هنگام مقایسه میانگین دو جمعیت مستقل که توزیع آنها برای ما معلوم نیست، نمی توانیم از آزمون پارامتری ) t-student که بر اساس فرضیه دارای توزیع نرمال بودن است) استفاده نماییم. به جای آن از آزمون ناپارامتری من- ویتنی استفاده می کنیم.
تفاوت دیگر آزمونهای ناپارامتری با پارامتری این است که در آزمونهای ناپارامتری به جای استفاده از مقادیر مشاهده شده (اندازه گیری شده) از رتبه های آنها در آماره آزمون استفاده می شود.
ارزشیابی (EVALUATION)
اندازه گیری و ارزشیابی مفاهیمی به هم وابسته اند . ارزشیابی فرایندی است که از اندازه گیریها استفاده می کند و مقصود از اندازه گیری، جمع آوری اطلاعات است و آزمون برای این منظور به کار می رود. ارزشیابی به تعیین ارزش برای هرچیزی و یا داوری ارزشی گفته می شود.
«"صاحب نظران در تعریف سنجش (ارزشیابی ) می گویند: ارزشیابی روالی است که در آن تعبیر و تفسیر اندازه گیریها بر اساس هدفهای مورد نظر صورت می گیرد و اغلب مشتمل بر نوعی اندازه گیری است، اما گاهی اوقات ممکن است معلومات و توانایی فراگیر را بدون استفاده از اندازه گیری، ارزشیابی نمود. برای مثال می توان فراگیر را مورد مشاهده قرار داد یا به گزارش شفاهی و حفظی او گوش کرد، که دراین صورت نتیجه نهایی که ارزشیابی توانایی یا پیشرفت فراگیر است بیشتر جنبه توصیفی و کیفی دارد تا
جنبه عددی و کمی"» (نادری- سیف)
گی ارزشیابی را چنین تعریف می کند:"ارزشیابی عبارت است از فرایند منظم
گردآوری و تجزیه و تحلیل داده ها به منظور تصمیم گیری"
- کرونباخ ارزشیابی را " جمع آوری و استفاده از اطلاعات جهت تصمیم گیری درمورد یک برنامه آموزشی می داند" و به عقیده وی تعیین موفقیت یا عدم موفقیت برنامه های آموزشی فقط از طریق جمع آوری اطلاعات در موقعیتهای واقعی یاد دهی، یادگیری امکان پذیر است و هرگونه تصمیم گیری درمورد برنامه آموزشی باید بر اساس اطلاعات جمع آوری شده صورت گیرد.به طور خلاصه در تعریف ارزشیابی ازنظر کرنباخ به دو موضوع مهم در ارزشیابی یعنی جمع آوری و استفاده از اطلاعات و تصمیم گیری براساس اطلاعات جمع آوری شده ،اشاره شده است.
- در ارزشیابی موارد ذیل مطرح است: فرایند منظم، جمع آوری داده ها، تجزیه و تحلیل داده ها، موقعیتهای یاددهی و یادگیری و قضاوت در مورد یک پدیده خاص. ارزشیابی، فرایند تصمیم گیری پویایی است که به تغییرات رخ داده توجه دارد.
این فرایند شامل سه جز است:
1- گردآوری اطلاعات مناسب(اندازه گیری)
2- قضاوت درمورد ارزش اطلاعات (طبق استانداردهای معین)
3- تصمیم گیری براساس اطلاعات
هدف ارزشیابی تسهیل در تصمیم گیری است.
با تشکر از کسانی که با نظرات و انتقادهای خود باعث بالا رفتن کیفیت وبلاگ می شوند.